1. YAZARLAR

  2. Sabri YALIN

  3. VİVA ZAPATA!
Sabri YALIN

Sabri YALIN

Yazarın Tüm Yazıları >

VİVA ZAPATA!

A+A-

Tarih boyunca haksızlığa uğrayan milletler için ölümü göze alan çok sayıda cesur liderler çıkmış, uğurlarında destanlar yazılmıştır. Kafkas kartalları Şeyh Şamil ve Hacı Murad, Battal Gazi, Kürşad, Cengiz Han, Ömer Muhtar, Gılgamış, Taras Bulba, Attila, Alp Er Tunga, Trakyalı Spartaküs, Robin Hood, Wilhelm Tell, Che Guevara, Odysseus, Hannibal, Kızılderili Oturan Boğa ve son Apache Geronimo, Malcom x (Elijah Muhammed), Ve, Türk Milletinin bağımsızlığı için büyük mücadele veren Atatürk ilk akla gelenlerdir.. Ancak bugünkü konumuz 106 sene önce 10 Nisan’da ölen Emiliano Zapata Salazar.. Kısa adıyla Zapata.. ZAPATA NASİL ORTAYA ÇIKTI?

20.yüzyıl başında Porfirio Diaz önderliğindeki Meksika, ABD Borsasındaki kriz yüzünden kötü günler yaşıyor. Muhalif Francisco Modero, tutuklanıyor. Yeniden başkan seçilen Diaz, Modero’yu şartlı tahliye ediyor ve o da ABD’ye kaçarken Diaz’ın meşru olmadığını söyleyip halkı ayaklanmaya çağırıyor.. Çağrıya uyan işçi ve yoksularla anarşi oluşuyor. Pancho Villa ve Emiliano Zapata liderliklerinde halk güneydeki Morelos eyaletini ele geçiriyor. Fakat yönetime geçen Modero’nun reformlarını beğenmeyen Zapata, köylülerin topraklarını nasıl kullanacaklarına kendilerinin karar vermelerini öngören “Ayala Planı”nı ilan ediyor. Modero, henüz silahlarını bırakmamış olan Zapata güçleri tarafından öldürülüyor. Yönetimi Meşrutiyetçi lider Venustiano Carranza Garza ele alıyor, ancak o da Zapata’nın Ayala Planı’nı kabul etmiyor. Pancho ve Zapata güçleri başkent Mexico City’e giriyor. Ancak ileri gitmekte çekingen davranınca Carranza, bundan yararlanıp ordusuyla başkente girerek Pancho Villa’yı öldürüyor ve Zapata’yı kenti terk etmeye zorluyor. Yeni kongreye kendisi gitmeyen Zapata, Ayala Planını yolluyor.. Carranza çeşitli hilelerle Zapatistaların arasını bozmaya çalışıyor.. Albay Jesus Guajardo uzlaşma vaadiyle Zapata’yı pusuya düşürüp öldürüyor. (10.Nisan 1919). Tanınmaz hale gelen Zapata’nın cesedi ibret olsun diye doğduğu köyün meydanına bırakılıyor. Ancak köyün sağduyulu yaşlıları cesedin Zapata'ya ait olmadığını söylüyorlar. Zapata, ülkenin en önemli halk kahramanı olarak ilan ediliyor.. Daha sonra General Obrégon, on yıllık savaştan sonra tüm Meksika halkının uyacağı bir ayaklanma ile Carranza’yı devirip iktidara geliyor. Tüm vaatleri yerine getiriyor. Zapata’nın ütopyası (toprak reformu), sınırlı da olsa gerçekleşmiş oluyor.. Bir milyon hektar toprağı dağıtıp, binlerce yerliyi toprağa kavuşturmuş oluyor.. ZAPATA’NIN ETKİLERİ Zapata, sadece haksızlıklara karşı yaptığı mücadele ile değil, bunları sözle ifadesiyle de dünyanın dikkatini çekmiştir. Özellikle lider profili ile ilgili sözleri ilginçtir. “Güçsüz halklar güçlü liderler çıkarır, güçlülerin ise lidere ihtiyacı yoktur. Dizlerimin üstünde yaşamaktansa, ayaklarımın üstünde ölmeyi tercih ederim.” Zapata'yı, entelektüel olmadığı halde diğer liderlerinden farklı kılan özellik, halk arasından çıktığı halde çok zeki olmasıydı. “Tierra y libertad : toprak ve özgürlük” sloganı ile Meksika tarihindeki en radikal değişimi olan “Ayala Planı manifestosu “onu liderliğe götürdü. Ne ilginçtir ki bu bildiri acemice ve imla hatalarıyla yazılmıştı. Modero, gazetecilere, Zapata’nın ne kadar aptal olduğu görsünler diye olduğu gibi basmalarını söyledi. Ama manifesto basıldığında düşünülenin aksine popüler oldu. Çünkü halk diliyle yazılmıştı ve Meksika halkı da genelde eğitimden yoksundu. Öldüğünde ülkede birçok ilçe, cadde ve sokak adı Emiliano Zapata olarak değiştirildi. Zapatizm, özgürlük ve demokrasi yolunda simge galine geldi, hakkında yüzlerce kitap yazıldı ve filmler yapıldı. Elia Kazan’ın Yönetmenliğinde ve Anthony Quinn ve

Marlon Brando’nun oyuncu olarak yer aldığı 1952 ABD yapımı “Viva (yaşasın) Zapata” adlı western film, bunlar arasında en tanınmış olanıdır. Meksika’nın bağımsızlık yıldönümü nedeniyle dünyanın birçok yerinde veTürkiye’de İzmir Alsancak’taki Meksika Sokağı'nda ve İstanbul Şişli Nişantaşı’ndaki Demokrasi Parkı’nda Zapata’nın büst ve heykelleri yerlerini almıştır. ZAPATA’DAN SONRA KISIR DÖNGÜ Olayların başından günümüze kadarki seyir defterine baktığımızda Meksika halkı, devrimle yatıp devrimle kalkmıştır. Ne var ki dünya genelinde diğerlerinde olduğu gibi, iktidara geçen her devrim, paradoksal bir biçimde kendi karşı devrimini oluşturmuştur. Çünkü bu devrimciler, bir zamanlar hedefe koydukları statükonun, farkına dahi varamadan zamanla yerini almışlardır. Bu nedenle günümüzde , Dünyanın belli başlı petrol üreticileri arasında yer alan Meksika’da ticaret hayatı gene zenginlerin elindedir., Kırsaldaki insanların pek çoğu sefalet içinde yaşamalarını sürdürmektedir. DEĞERLENDİRME Hak ve haklının yanında olmak için illa ki bir örgüt üyesi olmak şart mıdır? Bir gerçeği kabul etmek için bunu kimin yaptığı çok mu önemlidir? Platon’un şu sözü ne kadar doğrudur: “Gerçeği görmek için lamba kullanmaya gerek yoktur.” Ancak tarih boyunca hakk’ı kim savunduysa, çıkarları bozulanlar tarafından çeşitli suçlamalara hedef olmuşlardır. Tüm Peygamberler de bu katagoridedir. Hz. Muhammed (s.a) Mekkeli müşriklerce, Hz. Musa (a.s) Firavunca ve Hz. İsa (a.s) da Roma kralları tarafından “huzur bozucu” olarak ilan edildiler. Buna göre bütün onlar hak ve hakikat için yürüyen kahraman liderlerdir.. Son sözü yüce Peygambere bırakalım: ‘’Bir kötülük gördüğünüzde dilinizle anlatarak, öğüt vererek yok edin. Bunu yapamazsanız elinizle yok edin. Buna gücünüz yetmezse kalbinizle buğzedin, tepki gösterin.’’ İyi haftalar..

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.