1. YAZARLAR

  2. Sema MANDUZ

  3. BARONLAR 1" Kahraman Dedeler ve Torunları"
Sema MANDUZ

Sema MANDUZ

Yazarın Tüm Yazıları >

BARONLAR 1" Kahraman Dedeler ve Torunları"

A+A-

Sevgili Okurlar,BARONLAR 1 yazı dizisinde gündeme getirmiş olduğum BEŞOK ailesinin tepkisi nedeniyle yazıyı yayından kaldırdık. Beşok ailesiyle yapmış olduğum görüşmede,aileyle ilgili basında yazılan, çizilenlerin tamamen asılsız olduğunu dile getirdiler.
Birde 'BEŞOK ailesini BEŞOK'lardan dinleyin' dediler.. Bizlerde sözü fazla uzatmadan ailenin tarihçesinden başlayarak BEŞOK ailesine yer veriyoruz...

BEŞOK ailesinin Tarihçesi:

"Kahraman Dedeler ve Torunları"

Kaliç’ler: Şahoviç’in Obad köyündeki Kaliç’ler Tutin’e yerleşmişlerdir. Kolaşinli kaliç’ler ise oldukça büyük ve saygın bir ailedir. Bu aileden kimseler, 19. yüzyılda önemli politik görevler üstlenmişlerdir.

Berlin Kongresi’nin ardından Sancak bölgesine göç ederler ve halen aynı saygınlığa sahiptirler.

Bu ailenin önemli bir kısmı da Türkiye’ye göç etmiştir. İzmir’de çok sayıda Kaliç yaşamaktadır.

Berlin Kongresi sonrası Kolaşin bölgesi Karadağ sınırları içinde kalınca Kaliç’ler Karadağlılarla savaşmak zorunda kalırlar. Kongrenin ardından sınırdaki Kaliç’lere ait 140 kadar ev yakılıp yıkılır. Aynıdönemde kimi katliamlar da gerçekleştirilir.

1879 yılında Kaliç ailesi, 500 silahlı askere sahiptir. Hepsi seçkin ve cesur birer kahraman olan bu askerler arasında özellikle Feyzo Kaliç çok ünlüdür. Bu cesur komutan Tara üzerinde adeta canlı bir kale oluşturarak Karadağlılara geçit vermemiştir.

Kimi kaynaklara göre Kaliç, Hrapoviç, ve Curceviç’ler 3 kardeşten gelen nesillerdir ve Obod, Liyeska, Lepentse, Jari, Tutsa, Potrka, Vrela, Tser ve Proşçenye gibi köylerde ikamet etmektedirler.

Kaliç ailesinin iki erkek kardeşin nesillerinden geldiğini iddia edenlere göreyse Fekoviç, Ahmetoviç, Muyoviç, Memoviç, Dedoviç aileleri bir kardeşten; Aliçkoviç, Heldiç, Hodoviç, İbrahimoviç, Ştroke, Jarani, Çokrlye, Raçiç, Kupusar, Sviraliç ve Gezoviç aileleri de öteki kardeşten gelmiştir.

Bu ailenin soyadının ilk halinin Kalyiç olup daha sonra Kaliç’e döndüğü rivayeti de vardır.

Fekoviç ailesi Kaliç’ler içinde önde gelir. Bunlardan Feyzaga, Orle Hamdi ve Osman’ın soylarıTürkiye’de yaşamaktadır.



"SULTAN ABDÜLHAMİT'İN FEYZAGA KALİÇ'E VERDİĞİ TAKDİRNAME"

1.en başta yazılan ''orjinal istek Sultan Abdulhamidin Cesurluklarından dolayı kaljic ve gusmir'in yorumlanması ve cesaretlerinin gösterilmesi yahut kayıt yahut onaylanması manasında.

2.Türk ordusunun sancakta bulunan tümen komutanlıgının sultandan isteği: fejzafa kaljic ve hodza gusmir ' datlu ' savası 1877 tarinde gösterilen kahramanlık ve cesareti belirterek onaylaması.


FEYZAGA KALİÇ

Sırbistan ve Karadağ 1876 yılında Venedik’te yapılan gizili toplantıda Sancak’ın iki ayrıçıkar bölgesine bölünmesi konusunda anlaştıklarızaman, aynı zamanda Biyelo Pole-Stojer-Lyubişnya hattı boyunca Piva ve Tara ırmaklarının birleştiği noktaya kadar uzanan sınır çizgisi konusunda da görüş birliğine varmışlardı. Bu sınır çizgisinin kuzeyinde kalan topraklar Sırbistan’a, güneyinde kalan topraklar ise Karadağ’a verilecekti.

Karadağ Kralı Nikola’nın planı, Sancak’ın sınır bölgelerini burada yaşayan Müslüman Boşnak nüfustan arındırmayı öngörüyordu. Bu plan kapsamında vurulacak ilk hedef, Kolaşin iliydi, daha doğrusu Donyi Kolaşin (Aşağı Kolaşin) bölgesiydi. Donyi Kolaşin’i ise en güçlü ve en kalabalık Boşnak sülaleleri Kaliç’ler, Mitsani, Hasanbagoviç’ler ve Muşoviç’ler savunuyordu. Biyelo Pole’den Ago-Beg Hasanbagoviç ve Hoca Mehmed Guşmiroviç yukarıda sözü geçen Boşnak sülalelerinin her zaman yardımına koşmuşlardır. Karadağlıların en acımasız düşmanları Kaliçler idi. Bu sülalenin başında Feyzaga Kaliç (Kalyiç) vardı. Cesareti ve yiğitliği ile Feyzaga Kaliç’ten hemen sonra kardeşi Sulyaga Kaliç geliyordu. Bu iki kardeşe, babaları Fako’dan geldikleri için Fakiçler de denirdi. Feyzaga Kaliç’e ilişkin en kapsamlı bilgi ve materyali, 1998 Yılındaİsveç’te sürgündeyken ölen ve Sarayevo’da toprağa verilen Hakiya Avdiç vermiştir.
Hakiya Avdiç, “Genotsid nad Muslimanima u Donjem Kolaşinu”adlı son kitabında, 19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında Nikşiç, Kolaşin ve Biyelo Pole kazalarında yaşanan trajik olayları ayrıntılarıyla aktarıyor. O arada Hakiya Avdiç, Donji Kolaşinli Boşnak sülalelerinin kahramanca direnişini ve Sancak’ın batı sınırının Karadağlılara karşı nasıl savunulduğunu da aktarıyor. Hakiya Avdiç Kaliçleri ve önderleri Feyzaga Kaliç’i, bakınız, nasıl anlatıyor.

Kaliçler, Karadağ-Osmanlı sınırı boyunda yer alan bölgelerde yaşıyorlardı, çok cesur ve çok savaşçı insanlardı. Kaliç insanlarının büyük çoğunluğu silahtan başka bir iş bilmezdi, silahla uğraşmak ise, düşmanla mücadele etmek ve savaşmak demekti. Kaliçler silahtan kazanırlardı, silah için yaşarlardı. Onlar hiç kimseye boyun eğmezlerdi, eğer işlerine gelmiyorsa veya kendi yerel gerçekleri ile bağdaşmıyorsa, ne Karadağ kralının, ne deİstanbul’daki padişahın buyruklarına riayet ederlerdi. Dediğimiz gibi, en büyük ve her halde en savaşçı sülale Kaliçler idi. Her Kaliç kolunun bir önderi (stareşina) vardı, bu straşenilar sülalenin otoritesi konumundaydılar ve Kaliç bireylerinin ve öteki sülale bireylerinin indinde çok saygın insanlardı. Kaliç boylarıveya sülaleleri arasında yiğitlik yarışı vardı, ayrıca her Kaliç boyunun veya sülalesine mensup bireyler arasında da yiğitlik yarışı vardı.
Bu yiğitlik yarışında en çok yararlık ve yiğitlik gösteren en değerli sayılırdı. Ne olursa olsun, en çok düşman askeri öldüren en yiğit sayılırdı.Kaliçler için adam öldürmek peynir ekmek yemek kadar basitti, elde ettikleri ganimet ise kesik düşman başlarıydı,düşman önderlerinden biri öldürüldüğü zaman, yiğitliğin en yüksek mertebesine çıkmış olurlardı. Kaliç sülalesi, her halde en kalabalık sülaleydi, yiğitliği ile en çok tanınan ve bilinen bir sülaleydi. Kaliçler ağırlıklı olarak Donya Liyeşça’da yaşarlardı. Bu sülalenin başında iki önder vardı: Feyzaga ve Sulyaga Kaliç. Feyzaga’nın 5 oğlu ve bir kızı vardı. Sulyaga’nın da 5 oğlu vardı, kızı var mıydı, bilinmiyor. Feyzaga’nın oğulları: Ragip, Beçir, Orle, Şele, Mehmed ve kızı Culka. Silah kullanmasını usta bir Kaliç yiğidi kadar iyi bilen Culka’nın ünü o zamanlar çok yaygındı. Sulyaga’nın oğulları: Osman, İbro, Muyo, Murat ve Medo. Sulyaga’nın çocukları da çok yiğit insanlardı. Osman, Feyzaga’nın yardımcısı ve aynı zamanda bütün Kaliçlerin bayraktarıydı.

Orle Kalic

Feyzaga’nın oğulları arasında en yiğit olanı Orle idi,
Orle Kaliç uzun zamalar Türkiye’da kalmıştır, ama geri dönmüş ve ölünceye kadar Novi Pazar’da çalışmıştır. Novi Pazar yakınındaki Biyele Vode’de çeşmeden su içerken, bir bombanın patlaması sonucu ölmüştür. Kimin bombasından öldüğü belli değildir. Su içerken patlayan bombanın kendisine ait olduğu resmi olarak ileri sürülmüş ve teyit edilmiştir, ama Orle’yi tanıyanlar buna hiçbir zaman inanmamış ve böyle bir şeyin olmasının mümkün olmadığını ileri sürmüşlerdir.
Orle Kaliç’in kız kardeşi Culka1913 yılında Türkiye’ye göç etmiştir, ancak Orle Kaliç’in diğer kardeşlerinin akibeti belli değildir, hepsi yiğit insanlardı.

Yusuf Mehonic
Sancak Halk Kahramanı.

Balkan savaşında çetnikler tarafından katliama uğrayan ve büyük göçler nedeniyle güç kaybeden boşnak'lar birinci dünya savaşı sırasında kendilerini savunmak için büyük direniş göstermişlerdir. Bu bölgelerde müslüman halkı korumak ve çetniklerden ayırmak için savaşan komitacıların başında Sancak'ta Yusuf Mehonıç,ve arkadaşları vardı.

Sancak bölgesinde mücadele veren yusuf mehonıç, balkan savaşları sırasında
Osmanlı ordusunda subay olarak görev yapmıştır. Ancak Osmanlıaskeri birlikleri sancak'tan çekilince bir süre hapsedilir.kısa bir süre hapisten kaçmayı başaran mehoniç dağlara çıkar,uzun yıllar sürecek gerilla savaşını başlattığını duyan eski silah arkadaşları ya silahlanıp ona katılacak, yada ona ve arkadaşlarına yataklık edip, onlara lojistik destek sağlayacaktır. yusuf mehonıç ve arkadaşlarının başlattığıgerilla savaşında müslüman sancak halkı büyük destek veriyordu. Böylesine bir mücadeleyi çok başarılı bir şekilde sürdüren Yusuf Mehonıç ve arkadaşları sancak bölgesini çok iyi biliyorlardı ve sürekli hareket halindeydiler; süratle yer değiştiriyorlar.
Savunmasız halka eziyet veren Sırp Jandarma ve çetelerine ani baskınlar düzenleyip tekrar umulmadık yerlere ulaşıyorlardı. Çetniklerin korkulu rüyası olan
Mehoniç ve arkadaşları müslüman halkın belleğinde efsaneleşmiş ve sohbetlerini süslemiştir.y usuf mehonıç'in halk arasında saygın olması ve sevilmesi Yugoslavya Kralını, yönetimini büyük ölçüde rahatsız ediyor, ondan kurtulmanın yollarını arıyorlardı. Kendilerini Mehoniç'ten kurtarmak için azılı çetnik lideri Kosta Peçinac'ıgörevlendirdiler.Devletin bütün imkanlarını ve yetkilerini alan Kosta Peçanac istediği sayıda silahlı adam alarak çok iyi tanıdığı sancak ve karadağ'a gider. peçanacın amacı müslüman halka gözdağı vermek halk üzerinde terör estirmek süretiyle, hatta işkenceyle adam öldürerek Yusuf Mehoniç ve arkadaşları hakkında bilgi toplamak, gerilla savaşlarına yataklık yapanları ve maddi destek sağlayanları ortaya çıkarmaktı.

Yusuf Mehonıç ve arkadaşları çetniklerin sancak ve karadağda müsümanlara karşı yapılan haksızlığa ve eziyete çok kısa sürede cevap veriyorlar gerektiği yerde onlarıölümle cezalandırıyorlardı. Kosta Peçanac elindeki büyük olanaklara rağman Mehoniç ile başa çıkamıyordu. Yusuf'un en büyük başarılarından biri 1923'yılında Maçkoviçe dağlarında Kosta'nın yönetimindeki çetniklerden oluşan sialhlıgüçleri hezimete uğratmış olmasıdır. Kosta bu çarpışmada canını zor kurtarmış,adamlarının büyük bir bölümünün cesetlerini bırakarak çareyi kaçmakta bulmuştu.Yusuf Mehoniç 1913-1926'yıllarıiçinde verdiği büyük kurtuluş mücadelesinde çok zor şartlara rağmen dirayet ve inatla müslüman halkı savunmuş,haksızlığa uğrayanların yardımına yetişmiş,haksızlığa uğrayanların yardımına yetişmiş,haksızlık yapanlarıcezalandırmıştır.Onun komitalığını yaptığı 14 yıla yakın sürede büyük başarılar sağlamıştır. Mehoniç'in ölümü hakkında sağlam bilgiler olmamasına rağmen bir söylentiye göre Arnavutluk'ta Arnavut Jandarmalar tarafından vurulduğu tahmin edilmektedir.Sancak halkının unutamadığı ve hiç bir zaman unutamayaçağı bu kahramanın öyküleri halk arasında hala anılmakta ve bu kahraman saygıyla anılmaktadır.Kanunsuzluğun ve vahşetin egemen olduğu Sırp yönetimi zamanında müslümanların tek dayanağı olan Yusuf Mehonıç ve onun silah arkadaşları boşnak halkının hafızasından hiç silinmeyecektir. 



NOT : Yusuf Mehonic ,Feyzaga Kalic in Torunu Naza ile evlidir,yani Kalic Fekovicler in damadidir.Bilinmeyen yönleri Milli Mücadele Döneminde döneminde Türkiye de oldugu ve Halit Cavuş ( Kocaagac) Hüseyin Kocaaağac,Bosnak Hamit Ağa (Akova) ile Konya - Delibaş isyanını bastiran grupta bulunmustur. Yusuf Mehonic ,Halit Cavus (Kocaagac), Bosnak Vehbi (Kocaagac) Hüseyin Kocaagac ile Kuva-i Milliye Hareketine katildiklari bilinmektedir!Arşivlerde belirttigimiz gibi Sinovi Sancak Katliamini gerçeklestiren Bosko Boskovic i yakalamak amaçli tekrar Yugoslavya'ya dönmüs ve Bosko Boskovicten Bosnaklarin intikamini almistir ve bu olay tamamen Yugoslavya arsivlerinde günümüzde kayitlidir.


Hikaye söyledir ; Yusuf Mehonic Arkadaslari ile birlikte Karadaga bu günkü Montenegro ya dönüp Bosko Boskovicin pesine düsmüs ve Nu$ko Palanı vasitasi ile izini bulmuslardir ve Nu$ko Palani Yusuf Mehonice ben Bosko Boskovici sana getiririm demis.Nu$ko Palani 1.60 boyunda celimsiz bir delikanlidir.Yusuf Mehonic kendisini ciddiye almayip kendisine gayri ihtiyari bir sekilde hadi git getir demistir ve Nu$ko Palani Bosko Boskovicin yanina gitmis ve samimi bir havada sigara yakmak icin atesini istemistir Bosko Boskovic ates verirken veya cebinden çakmagini çikarirkene Nu$ko Palani ensesinde sakladigi silahi çikarip kendisini esir almis,Yusuf Mehonic e götürmüstür.Bunu gören Yusuf Mehonic gözlerine inanamamis , Nu$ko Palaniye madem sen esir aldin bu adami sen öldür demesi üzerine Nu$ko Palani ben öldürmem bana getirin demiştiniz ve bende getirdim demiştir ve Yusuf Mehonic orada Bosko Boskovici orada öldürmüstür...Bu olay Nu$ko Palani kismi hariç günümüzde Yugoslav Arşivlerinde kayitlidir!Diğer Kardesler Yeni Kurulmus Cumhuriyetten sonra Izmir Tepecik Camdibi Altindag gibi değişik muhitlere yerleşmişlerdir!

 

 

Halit Cavus ( Kocaagac)

Halit Cavus (Kocaagac) Mustafa Kemal Atatürk ile Kurtulus Savasina katilmistir.Bazı arşiv bilgilerinde ailenin Ismet Inönü ile yakinligi bilinir.Aslinda Fevzi Çakmak Ailenin cok yakin dostudur.Cumhuriyet kurulduktan sonra Halit Cavus (Kocaagac) Mustafa Kemal Atatürk tarafindan ödüllendirilmek istenir.Mustafa Kemal Atatürk ,Halit Cavus (Kocaagac) a sorar;senin için ne yapabilirim benden ne istersin? Halit Cavus un cevabi, bana bir tane at arabası at ve tabanca isterim komutanim der ve Mustafa Kemal Atatürk kendisine bir tane at arabası,bir tane at ve birde Lagand marka tabanca hediye eder ve Halit Cavus ( Kocaagac) o tarihlerde revaçta olan At Arabasi ile şehir içi Nakliyecilik yapmaya baslar.Bu vesile ile yeğenleri Bosnak Hamdi Ağa (Akova) Bosnak Vehbi (kocaagac) ve Hüseyin Kocaağac izmir tepeciğe yerleşirler ve birlikte bir Kahvehane açarlar.Kahvehane o Tarihlerde Paytoncular veya Horozcular ile ( Horoz Dövüslerinin yapildigi yer) Kahvesi olarak bilinir...ve Günümüzde de hatirlanir!


Halit Cavus (Karaagac)ve Ailesi


O dönemler İZMİR - Tepecigi ve Kahvehanenin bulundugu bölge normal yasamda tabir edebilecegimiz tehlikeli bir bölge idi ! siradan olmak siradan yaşayabilmek çok zordur.Şartlarin gereği ve kahvehanin bulundugu ortam ticari anlamda bazi sürtüşmeleri getirir...ve o zamanin normal meslek olarak piyasaya yerleşmiş Kumar olayı da ticari ortama dahil olunca husumetler doğmuş ve rakipler artmistir...arti Türkiye'nin iç göç döneminede rastlaması ayri bir dezavantajlar sağlamistir! Ve Cumhuriyet kurulmuş ,Türkiye Cumhuriyeti kanunları uygulanmaya baslamıstır.Kumar oynamak oynatmak yasaktır, yinede bir yolunu bularak kumar oynatılırdı. Kısa zamanda Bosnak Vehbi Kocaağac kendisini saydırmış üst düzey yönetici Bürokratlarla ahbap olmustur.Bu arada Bosnak Hamdi Aga ( Akova) ,Bosnak Vehbi (Kocaağac ) ile büyük bir dayanisma içerisinde olmasina ragmen arka planda kalmayi ve mütavazi olmayi tercih etmistir! Halit Cavus (Kocaağac) At arabasi ile Nakliyeciliğe devam etmektedir! Fakat Bosnak Vehbi ( Kocaagac) Bosnak Hamdi Aga (Akova) ile ortak olmasi nedeni ile rakipleri tarafindan Halit Cavus ( Kocaagac) devamlı hedef olarak görülmüstür.Halit Cavus ( Kocaagac) toplum içinde tavır ve gösterdiği dirayet ayrı bir güç teşkil etmektedir! zaman zaman tahriklerle karşılaşmıstır,ve maalesef bir tartişma sonucu Kemer Karakoluna sığınmak isteyen hasmını Kemer Karakolu önünde öldürmüstür.


Yazı Dizisi Devam Edecek...


Sema MANDUZ

Önceki ve Sonraki Yazılar